Wody mineralne i ich znaczenie w żywieniu dietetycznym

Zdrowy dorosły człowiek powinien wypijać codzienne około 2 litrów płynów. Wody mineralne zawierają różne składniki mineralne mające korzystne działanie na organizm człowieka. Sprawia to, że od najdawniejszych czasów przypisywano im właściwości lecznicze. Te właściwości zależą od rodzaju i ilości zawartych w nich składników mineralnych.

Wody podziemne mają różny stopień mineralizacji, czyli różną zawartość soli mineralnych:
• wody niskozmineralizowane zawierają do 500mg substancji mineralnych w 1 litrze;
• wody średniozmineralizowane zawierają od 500 do 1500mg substancji mineralnych w 1 litrze;
• wody mineralne wysokozmineralizowane zawierają ponad 1500mg substancji mineralnych w 1 litrze.
Wody niskozmineralizowane polecane są do powszechnego spożycie, do przygotowywania posiłków dla niemowląt oraz dla osób, u których ogranicza się spożycie soli, ponieważ zawierają one małą ilość chlorku sodowego. Wody średniozmineralizowane mogą być codzienne spożywane przez zdrowe dorosłe osoby. Wysokozmineralizowane wody poleca się osobom ciężko pracującym, które tracą składniki mineralne z potem. Nie należy ich podawać dzieciom, osobom z chorobami nerek i mającym nadciśnienie tętnicze.
Naturalne wody mineralne to wody wydobywane z izolowanych od środowiska zewnętrznego podziemnych złóż, o udokumentowanych zasobach. Mają one stałą zawartość składników mineralnych i są czyste pod względem chemicznym i mikrobiologicznym. Mają korzystne działanie dla zdrowia.
Naturalne wody źródlane są wodami niskozmineralizowanymi, pochodzącymi ze złoża podziemnego o udokumentowanych zasobach, czystymi, których skład chemiczny może podlegać niewielkim wahaniom. Zawierają przeważnie wodorowędlany lub siarczany wapnia i magnezu.
Wody stołowe zmineralizowane - produkowane są z naturalnych wód źródlanych, do których dodaje się określonej ilości związków mineralnych lub wysokozmineraliowanej wody mineralnej.
W wodach mineralnych znajdują się składniki mineralne (biopierwiastki), które sprawiają, że wody te mają korzystny wpływ na zdrowie człowieka, zmniejszają ryzyko wystąpienia niektórych chorób. Składniki mineralne mogą być korzystne dla zdrowia pod warunkiem, że ich zawartość osiąga takie poziomy, przy których wykazują pozytywne działanie fizjologiczne i odżywcze, a jednocześnie żaden z nich nie przekracza ilości, przy której można doprowadzić do zaburzeń w gospodarce mineralnej organizmu. Głównymi składnikami wód mineralnych są: wodorowęglany, siarczki, chlorki, sód, potas, wapń i magnez. Mogą też występować: lit, jod, żelazo, mangan, fosfor, miedź, cynk, chrom, złoto i inne.
Do wód mineralnych leczniczych zaliczamy wody podziemne, czyste, pochodzące z jednego źródła, które dzięki składowi chemicznemu i właściwościom fizycznym mają określone działanie lecznicze, potwierdzone badaniami. Wody tego typu należy spożywać na zalecenie lekarza. Najczęściej wody mineralne lecznicze są pite w sanatoriach w miejscu ich naturalnego występowania. Butelkowanie tych wód pozwala na ich rozprowadzane po całym kraju i zwiększa ich dostępność.
Uzdrowiska, gdzie prowadzone są kuracje pitne, to m. in.: Szczawno, Szczawnica, Rymanów, Iwonicze, Duszniki, Muszyna, Żegiestów, Kołobrzeg, Ciechocinek, Rabka, Busko, Swoszowice. Wody mineralne są wykorzystywane w leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, dróg oddechowych, układu moczowego i innych.
Wody alkaliczne są wodami zawierającymi wodorowęglany sodu lub wapniowo-magnezowe (szczawy). Kuracja pitna tymi wodami powoduje alkalizację treści żołądkowej i moczu. Zalecane są w nadkwaśności żołądka, kamicy nerkowej, stanach zapalnych pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Nie mogą ich spożywać osoby z chorobą wrzodową żołądka w stanach zaostrzenia oraz osoby z niewydolnością nerek i układu krążenia.
Wody słone zawierają głównie chlorek sodu oraz w mniejszych ilościach wapnia i magnezu. Zalecane są do picia w nieżytach żołądka, stanach dyspeptycznych, przewlekłych zaparciach, niedoborach elektrolitów. Nie powinny ich pić osoby z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, z niewydolnością nerek i układu krążenia.
Wody z zawartością siarczanów i siarczków są wykorzystywane w leczeniu stanów zapalnych trzustki, pęcherzyka żółciowego, cukrzycy, otyłości, zaparciach i nieżytach dróg oddechowych. Nie należy ich stosować w chorobie wrzodowej, astmie i nadkwaśności.